Program "PRZEJRZYSTA GMINA"

został przygotowany przez:

Polsko-Amerykańską Fundację Wolności
Program Przeciw Korupcji Fundacji im. Stefana Batorego
Fundację Rozwoju Demokracji Lokalnej
"Gazetę Wyborczą"
Centrum Edukacji Obywatelskiej
i Bank Światowy.

Projekt ten jest przedsięwzięciem długofalowym, za pomocą którego wyżej wymienieni autorzy koncepcji oraz włączeni w jej realizację uczestnicy chcą się przyczyniać do promowania i nagłaśniania wysiłków lokalnych społeczności na rzecz poprawy standardów jakości życia publicznego w samorządach oraz do pobudzania aktywności obywatelskiej.

Adresatem projektu są samorządy lokalne, które przy współpracy z organizacjami pozarządowymi i innymi grupami obywatelskimi chcą udoskonalać praktykę stosowania w swoich samorządach zasad przejrzystości, braku tolerancji dla korupcji, partycypacji społecznej, przewidywalności, fachowości i odpowiedzialności (rozliczalności), w oparciu o Model wdrażania zasad Andrzeja Szeniawskiego.
Model ten jest zmienioną na potrzeby Programu wersją "Modelu Przejrzystej Gminy", opracowanego dla Programu Przeciw Korupcji Fundacji im. S. Batorego przez Andrzeja Szeniawskiego przy współpracy Grażyny Prawelskiej-Skrzypek.

Program składa się z dwóch części:

Pierwsza z nich - Laboratorium - bazuje na zrealizowanym równolegle przez FRDL Programie PAFW "Obywatele i Samorząd Lokalny".
Laboratorium to eksperymentalny program edukacyjny z udziałem 16 jednostek samorządu terytorialnego (po jednej z każdego województwa; 15 gmin i - dla celów badawczych - 1 powiat). FRDL realizuje Laboratorium dzięki dotacjom Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i Fundacji im. S. Batorego.
Według pierwotnych założeń program miał trwać rok (od stycznia do grudnia 2004 r.), jednak dzięki możliwości dalszego korzystania z dotacji obu organizacji finansujących Laboratorium będzie kontynuowane.
Kontynuacja działań dla uczestników Laboratorium trwa od stycznia 2005. Jej celem szczegółowa weryfikacja realizacji zadań przez samorządy Laboratorium oraz wsparcie uczestników drugiej części programu.

Laboratorium przygotowało narzędzia oraz sieć wsparcia dla uczestników drugiej części programu - prowadzonej przez "Gazetę Wyborczą" rocznej akcji masowej pod hasłem "Przejrzysta Polska", której istotą jest dobrowolny udział gmin z całej Polski we wdrażaniu powyższych zasad za pomocą materiałów testowanych i wypracowanych w Laboratorium. Akcja masowa rozpoczęła się w październiku 2004.
Szczegółowe informacje na temat akcji masowej na stronie:
www.przejrzystapolska.pl


RADA PROGRAMOWA

Przedstawiciele wymienionych wyżej organizacji tworzą Radę Programową projektu "Przejrzysta Gmina", która nadzoruje postępy w realizacji programu.
W jej skład wchodzą:
Anna Wojakowska-Skiba - Przewodnicząca Rady (Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności)
Grażyna Kopińska (Fundacja im. S. Batorego)
Witold Monkiewicz (Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej)
Piotr Pacewicz ("Gazeta Wyborcza")
Ryszard Malarski (Bank Światowy)
Jacek Strzemieczny (Centrum Edukacji Obywatelskiej)


RADA WSPIERAJĄCA

Programowi patronuje Rada Wspierająca, którą tworzą:
Prof. Jerzy Regulski - Prezes FRDL, Przewodniczący Rady Programowej
Prof. Andrzej Zoll
Sędzia Jerzy Stępień - Sędzia Trybunału Konstytucyjnego
Prof. Michał Kulesza
Przewodniczący związków samorządowych wchodzących w skład Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego

ZESPÓŁ EKSPERTÓW PROGRAMU

Zajęcia z uczestnikami prowadzą: Anna Hejda, Beata Kozłowska, Przemysław Fenrych, Kazimierz Kisiel, Jacek Królikowski, Krzysztof Margol, Radosław Szarleja i Ryszard Wilczyński.
Ponadto każdy ekspert jest mentorem jednego lub dwóch uczestniczących w programie pilotażowym samorządów. Rolą mentora jest wspieranie uczestników w realizacji zadań.

Uczestnicy
Realizacja programu
Oczekiwane rezultaty
Udział partnerów społecznych

UCZESTNICY

Do udziału w Laboratorium zaproszonych zostało 16 jednostek samorządu terytorialnego, reprezentujących każde z województw (15 gmin i 1 powiat). Kryteria doboru gmin były następujące:
- wielkość (do 50 tys. mieszkańców),
- udział w Programie PAFW "Obywatel i Samorząd Lokalny",
- aktywnie działające na terenie danej gminy organizacje pozarządowe i/lub niezależne media lokalne, bądź Grupy Obywatelskie w ramach Programu "Przeciw Korupcji" FSB,
- opinia aktywnych w województwie.

Powyższe kryteria pozwoliły wyłonić grupę uczestników Laboratorium:
- Oława (woj. dolnośląskie),
- Białe Błota (woj. kujawsko-pomorskie),
- Łęczna (woj. lubelskie),
- Krosno Odrzańskie (woj. lubuskie),
- Nowosolna (woj. łódzkie),
- Myślenice (woj. małopolskie),
- Lesznowola (woj. mazowieckie),
- Kluczbork (woj. opolskie),
- Nowa Dęba (woj. podkarpackie),
- Sokółka (woj. podlaskie),
- Chojnice (woj. pomorskie),
- Radlin (woj. śląskie),
- Łagów (woj. świętokrzyskie),
- Murowana Goślina (woj. wielkopolskie),
- Starostwo Powiatowe Ełk (woj. warmińsko-mazurskie),
- Szczecinek (woj. zachodniopomorskie).

Udział Starostwa w Programie jest uzasadniony eksperymentalno-badawczym charakterem projektu, pozwalającym na sprawdzenie, jak zasady Modelu będą funkcjonować w realiach innej niż gmina jednostki samorządu terytorialnego.
Zaproszone jednostki samorządu terytorialnego złożyły deklarację udziału w Laboratorium podpisaną przez swoje władze - t.j. wójta/burmistrza/starostę i przewodniczącego rady.


REALIZACJA PROGRAMU

Zadaniem samorządów uczestniczących w Laboratorium jest doskonalenie praktyki stosowania zasad przejrzystości, braku tolerancji dla korupcji, partycypacji społecznej, przewidywalności, fachowości i odpowiedzialności (rozliczalności), w oparciu o Model opracowany przez Andrzeja Szeniawskiego (do ściągnięcia tutaj).
W toku prac Laboratorium poszczególnym zasadom zostały przyporządkowane przykładowe procedury działania opisane przez konkretne zadania, które realizują uczestnicy.
Z zadaniami testowanymi przez samorządy uczestniczące w Laboratorium zmierzą się teraz uczestnicy akcji masowej. Ważne, aby realizacja zadań i zasad zakładała jak najszerszą skalę informowania i współpracy ze społecznością lokalną.

Laboratorium składa się z następujących elementów:

badania mierzącego aktualny stan funkcjonowania w uczestniczącym w Laboratorium samorządzie powyższych zasad i ich percepcji społecznej, które przeprowadził Instytut Spraw Publicznych za pomocą specjalnie przygotowanego do tego celu narzędzia. ISP dokonał również ewaluacji końcowej po roku realizacji programu.

sesji szkoleniowych i comiesięcznych indywidualnych konsultacji (w 2004 r. 12 w każdej z 16 jst) dla uczestników Laboratorium, poświęconych podstawom teoretycznym i praktycznemu wdrażaniu zasad określonych w Modelu. Program szkoleniowy jest realizowany przez 9 ekspertów w oparciu o ich wiedzę z zakresu zarządzania jst z uwzględnieniem partycypacji społecznej i zasad etyki. Eksperci pracują pod merytoryczną opieką Andrzeja Szeniawskiego. W sesjach szkoleniowych dla uczestników Laboratorium biorą udział przedstawiciele najwyższych władz: wójt/burmistrz, zastępca wójta/burmistrza lub sekretarz oraz osoby merytorycznie odpowiedzialne w urzędzie za obszar omawiany na danym szkoleniu i za wdrażane zadań.

rzeczywistego wdrażania przez uczestników Laboratorium każdej z zasad drogą realizacji zadań przypisanych im w "Modelu", wspólnie z partnerami społecznymi.

pełnienia przez samorządy uczestniczące w Laboratorium roli doradców dla gmin i powiatów biorących udział w akcji masowej "Przejrzysta Polska". W ramach półrocznej kontynuacji pilotażu i programu wsparcia, samorządy Laboratorium podczas 132 spotkań konsultacyjnych prowadzonych przez ekspertów dzieliły się swoimi doświadczeniami dotyczącymi efektów i ewentualnych trudności we wdrażaniu zasad z gminami i powiatami akcji masowej.


OCZEKIWANE REZULTATY

Krótkoterminowe rezultaty Programu w wyniku działań prowadzonych w Laboratorium to:
udoskonalenie Modelu w oparciu o doświadczenia wynikające z jego stosowania oraz opracowanie nowych zadań, jakie będą realizowane w drugiej części Programu - przez gminy uczestniczące w akcji masowej;
zrealizowanie przez 16 jst uczestniczących w Laboratorium wybranych zadań przewidzianych w Modelu, a przez to zakorzenienie w praktyce życia publicznego zasad przejrzystości, braku tolerancji dla korupcji, partycypacji społecznej, przewidywalności, fachowości, odpowiedzialności (rozliczalności), potwierdzone przyznaniem specjalnych certyfikatów;
przygotowanie uczestników Laboratorium do pełnienia roli doradców dla innych gmin z danego województwa uczestniczących w drugiej części Programu w akcji masowej.

UDZIAŁ PARTNERÓW SPOŁECZNYCH

Równolegle do pracy z samorządami biorącymi udział w Laboratorium, przeprowadzone zostały na ich terenie działania wspierające partnerów społecznych, czyli organizacje pozarządowe, aktywne grupy obywateli oraz niezależne media. Zespół trenerów FRDL przeprowadził spotkania dla partnerów społecznych, których celem była edukacja obywatelska oraz prezentacja możliwych sposobów prowadzenia monitoringu wdrażania zasad Modelu przez uczestników Laboratorium.

Eksperci prowadzący zajęcia z partnerami społecznymi: Cezary Trutkowski (Szef Zespołu Ekspertów Partnerów Społecznych), Barbara Szczerbińska, Jacek Królikowski i Jacek Kwiatkowski.

Doświadczenia monitoringu w Laboratorium wprowadziły element udziału partnerów społecznych do akcji masowej - organizacje i media lokalne będą mogły prowadzić monitoring realizacji zadań przez samorządy akcji masowej.


Więcej:
Laboratorium "Przejrzysta Gmina"
Akcja masowa "Przejrzysta Polska"
Kontynuacja akcji "Przejrzysta Polska"


________________________________________________________________________


Więcej o aktualnej edycji:
Forum Przejrzysta Polska


Kontakt :
Koordynator projektu - Katarzyna Krzemińska
tel. (22) 322-84-00